For English Click here.
ตั้งแต่รัฐประหารเดือนกุมภาพันธ์ปี 2021 ในเมียนมา ผู้หญิงและเด็กผู้หญิงทั่วประเทศเผชิญปัญหาในการเข้าถึงผลิตภัณฑ์รองรับเลือดเดือนที่ถูกสุขอนามัยและการช่วยเหลือทางด้านอนามัยเจริญพันธ์เพิ่มสูงมากขึ้น ทั้งผลกระทบจากระบบเศรษฐกิจ ความขัดแย้ง การย้ายถิ่นฐาน สภาวะเงินเฝ้อ และการจำกัดการนำเข้าผ้าอนามัย ที่ยิ่งทำให้เกิดวิกฤตสุขภาพประจำเดือนโดยเฉพาะในผู้หญิงกลุ่มชุมชนที่เปราะบาง
ความยากลำบากทางเศรษฐกิจและความยากจนด้านสุขอนามัยประจำเดือน
ผู้หญิงหลายคนที่เข้าร่วมขบวนการเคลื่อนไหวอารยะขัดขืน (CDM หรือ Civil Disobedience Movement) ตกงานและไม่มีรายได้ที่มั่นคงหลังจากรัฐประหาร หลายครอบครัวที่เคยได้รับเงินเดือนจากการช่วยเหลือของรัฐบาลก็เผชิญปัญหากับความไม่มั่นคงทางการเงิน บีบให้พวกเขาต้องหาเงินสำหรับใช้จ่ายเพื่ออาหาร ที่อยู่ และความต้องการปัจจัยพื้นฐานก่อนให้ความสำคัญกับค่าใช้จ่ายที่เกี่ยวกับประจำเดือน
อดีตข้าราชการคนหนึ่งเล่าว่า หลังจากที่เข้าร่วมขบวนการเคลื่อนไหวอารยะขัดขืน รายได้ของครอบครัวเธอลดลงอย่างเห็นได้ชัด ซึ่งก่อนหน้านี้ครอบครัวเธออาศัยอยู่ในบ้านพักของรัฐและไม่ต้องจ่ายค่าเช่า แต่ในปัจจุบันพวกเขาต้องจ่ายค่าเช่าที่พักในขณะเดียวกันก็ต้องดิ้นรนกับค่าครองชีพที่พุ่งขึ้นสูงขึ้นอย่างรวดเร็ว ดังนั้นบางครั้งเธอจึงไม่สามารถเข้าถึงผ้าอนามัยในจำนวนที่เพียงพอกับการใช้งานได้ และจำเป็นต้องใส่ผ้าอนามัยนานกว่าที่หน้าห่อผ้าอนามัยแนะนำ จึงทำให้เสี่ยงที่จะเกิดการติดเชื้อและภาวะแทรกซ้อนอื่น ๆ ได้อีกด้วย
สถานการณ์ยิ่งยากขึ้นไปอีกเนื่องจากภาวะเงินเฝ้อและการขึ้นราคาของสินค้านำเข้า ผู้หญิงหลาย ๆ คนแจ้งว่ารายได้ของพวกเธอไม่เพียงพอต่อทั้งค่าใช้จ่ายในบ้านและค่าใช้จ่ายสำหรับการดูแลสุขอนามัยประจำเดือน
สุขภาพจิตก็ส่งผลต่อสุขอนามัยเจริญพันธุ์เช่นเดียวกัน
วิกฤตทางการเมืองยังคงส่งผลต่อสุขภาพจิตของผู้หญิงและสุขภาวะทางอารมณ์อย่างรุนแรง ความเครียด ความกังวล ความกลัว การย้ายถิ่นฐาน และต้องพลัดพรากจากครอบครัวส่งลกระทบต่อรอบประจำเดือนและสุขอนามัยเจริญพันธุ์
หญิงสาวคนหนึ่งอธิบายว่าแม่ของเธอซึ่งเป็นลูกจ้างของรัฐ ได้เข้าร่วมขบวนการเคลื่อนไหวอารยะขัดขืน ในขณะที่พ่อของเธอถูกบังคับให้หลบซ่อนตัวเนื่องจากการเข้าไปเกี่ยวข้องกับการเมือง ครอบครัวของเธอจึงบ้านแตกสาแหรกขาดจากกันนับตั้งแต่นั้นมา และการที่ต้องอาศัยอยู่กันคนละที่ ในช่วงสภาวะวิกฤตทางอารมณ์ เธอประสบกับปัญหาประจำเดือนมาไม่สม่ำเสมอ และในบางครั้งประจำเดือนของเธอก็ไม่มาติดต่อกันกว่า 3 เดือน
ในขณะที่คนที่กำลังเข้าสู่วัยหมดประจำเดือนก็ต้องเผชิญความท้าทายที่แตกต่างเพิ่มเติมออกไป หลาย ๆ คนเล่าว่าพวกเขาต้องเจอกับอาการซึมเศร้า อารมณ์สวิง ประจำเดือนมาไม่ปกติ และความไม่มั่นคงทางอารมณ์ โดยไม่ได้รับการเข้าถึงการดูแลทางสุขภาพหรือการให้บริการสนับสนุนอย่างเหมาะสม วิกฤตที่กำลังดำเนินอยู่นี้ทำให้ผู้หญิงหลาย ๆ คน เข้าถึงการรักษาพยาบาลหรือได้รับข้อมูลที่ถูกต้องเกี่ยวกับสุขอนามัยเจริญพันธุ์ของตนได้ยาก
ความขัดแย้ง การย้ายถิ่นฐาน และการเข้าถึงผลิตภัณฑ์สำหรับประจำเดือนไม่เพียงพอ
ในพื้นที่ที่ได้รับผลกระทบจากความขัดแย้งและพื้นที่พลัดถิ่นยิ่งมีความรุนแรงเป็นพิเศษ ในหลาย ๆ พื้นที่ภาคกลางของเมียนมา โดยเฉพาะในภูมิภาคที่ได้รับผลกระทบจากรุนแรงจากความขัดแย้งที่มีกองกำลังติดอาวุธ ผู้หญิงซึ่งพลัดถิ่นภายในประเทศมักจะพึ่งพาค่าแรงรายวันในการดำรงชีวิต ด้วยรายได้ที่จำกัดจำเขี่ยนี้ การซื้อผ้าอนามัยจึงกลายเป็นเรื่องที่เป็นไปไม่ได้ในหลาย ๆ ครอบครัว
สมาชิกจากบางชุมชนหลายคนรายงานว่า การจัดหาผลิตภัณฑ์เกี่ยวกับประจำเดือนถูกจำกัดมากขึ้นเรื่อย ๆ จากการหยุดชะงักของการขนส่ง ความไม่ปลอดภัยจากสงคราม และข้อจำกัดในการเคลื่อนย้ายสินค้าทำให้ผ้าอนามัยหายากขึ้นในตลาดนัดท้องถิ่น เมื่อมีสินค้ามาถึงในพื้นที่ ราคาก็จะพุ่งสูงขึ้นเกินกว่าที่ครอบครัวของผู้พลัดถิ่นจะสามารถซื้อได้
ด้วยเหตุนี้ ผู้หญิงหลายคนจึงต้องใช้เศษผ้าแบบใช้แล้วในการรองรับเลือดประจำเดือน แม้ว่าการซักผ้าที่ใช้ซ้ำได้อย่างเหมาะสมและสะอาดจะปลอดภัยในการใช้แทนผ้าอนามัย แต่ผู้หญิงที่พลัดถิ่นมักจะไม่สามารถเข้าถึงน้ำสะอาด ความเป็นส่วนตัว การอำนวยความสะดวกด้านสุขอนามัย และแสงอาทิตย์ที่สม่ำเสมอเพื่อพอจะทำให้ผ้าแห้งได้ ด้วยเหตุผลเหล่านี้ทำให้ความเสี่ยงในการติดเชื้อและปัญหาสุขภาพอื่น ๆ พุ่งสูงขึ้น
โดยเฉพาะในพื้นที่ในเขตภูเขาและพื้นที่ห่างไกล ที่เผชิญกับความท้าทายทับซ้อนมากขึ้น ผู้หญิงหลาย ๆ คน สูญเสียวิถีชีวิตและไม่มีรายได้ที่เคยพึ่งพาตนเอง ทั้งความยากจน การจำกัดการเข้าถึงตลาด และความไม่เหมาะสมของการอำนวยความสะดวกด้านสุขอนามัยในช่วงสงคราม ยิ่งทำให้การจัดเรื่องการรักษาความสะอาด เข้าถึงสุขอนามัยเกี่ยวกับประจำเดือนยากขึ้นไปอีก
สำหรับพื้นที่ที่กำลังมีการขัดแย้งเกิดขึ้น ไม่มีทั้งตลาดที่สามารถจับจ่ายใช้สอย เส้นทางการขนส่ง และการบริการดูแลสุขภาพ ทำให้ผู้หญิงที่อยู่บริเวณนั้นไม่มีตัวเลือกมากนัก ทั้งยังไม่สามารถเข้าถึงผลิตภัณฑ์ที่เกี่ยวกับประจำเดือน และความต้องการเร่งด่วนที่เกี่ยวข้องกับการอำนวยความสะดวก ความสะอาด สุขอนามัยและสิทธิประจำเดือนยังคงเพิ่มขึ้น
ข้อจำกัดด้านการจัดส่งสิ่งของช่วยเหลือด้านมนุษยธรรมและผลกระทบต่อสุขภาพของผู้หญิง
วิกฤตปัญหาสุขอนามัยประจำเดือนในเมียนมายิ่งเลวร้ายลงไปอีกเนื่องจากข้อจำกัดในการขนส่งและกระจายสินค้าในพื้นที่ที่ได้รับผลกระทบจากความขัดแย้ง ชุมชนท้องถิ่น อาสาสมัคร และผู้หญิงที่พลัดถิ่นฐานได้มีการรายงานซ้ำ ๆ ถึงความยากลำบากในการหาซื้อผลิตภัณฑ์ที่เกี่ยวกับประจำเดือน เนื่องจากการมีด่านตรวจ ข้อจำกัดในการเดินทาง อุปสรรคในการขนส่ง และการยึดสิ่งของระหว่างการขนส่ง
ในหลายภูมิภาคที่ได้รับผลกระทบจากความขัดแย้ง ผ้าอนามัยและผลิตภัณฑ์สุขอนามัยพื้นฐานมักจะล่าช้า ถูกกีดกัน หรือถูกยึดขณะที่กำลังขนส่งไปยังชุมชนที่ต้องการ ข้อจำกัดเหล่านี้ส่งผลให้ผลิตภัณฑ์เกี่ยวกับประจำเดือนในตลาดท้องถิ่นมีจำนวนน้อยลงอย่างมาก ด้วยเหตุนี้ สิ่งของช่วยเหลือเยียวยาที่มีจำกัดซึ่งถูกส่งไปตามแต่ละพื้นที่ประสบภัยนั้น มักจำหน่ายในราคาที่ครอบครัวของผู้พลัดถิ่นและครอบครัวที่มีรายได้น้อยไม่สามารถหาซื้อได้
ผลกระทบจากข้อจำกัดเหล่านี้ทำให้เกิดความยากลำบากขึ้นมาก สำหรับผู้หญิงและเด็กหญิงหลาย ๆ คน ผ้าอนามัยไม่ได้เป็นสิ่งของฟุ่มเฟือยแต่เป็นสิ่งจำเป็นต่อสุขภาพที่ต้องใช้ทุก ๆ เดือน เมื่อไม่สามารถเข้าถึงได้ ผู้หญิงจึงถูกบังคับให้ใช้ทางเลือกอื่นที่ไม่ปลอดภัย รวมไปถึงผ้าเก่า ๆ หรือสิ่งของรอบตัวที่อาจจะไม่ถูกสุขลักษณะ หรือเหมาะสมกับการใช้ในระยะยาว ในพื้นที่ที่ไม่สามารถเข้าถึงน้ำสะอาด สิ่งอำนวยความสะดวกด้านสุขอนามัย และความเป็นส่วนตัว ทำให้การดูแลรักษาความสะอาดในช่วงมีประจำเดือนอย่างเหมาะสมนั้นยังคงเป็นไปได้ยาก
ผู้หญิงที่อาศัยอยู่ในค่ายผู้อพยพและพื้นที่ความขัดแย้งอธิบายถึงผลิตภัณฑ์ประจำเดือนไว้ว่าเป็นสิ่งที่จำเป็นที่สุดแต่ก็ถูกมองข้ามมากที่สุดเช่นกัน หลายคนรู้สึกว่าสุขภาพและศักดิ์ศรีของตนกำลังถูกบั่นทอนจากสถานการณ์ที่อยู่นอกเหนือความควบคุมของตนเอง การไม่สามารถเข้าถึงสิ่งของจำเป็นพื้นฐานสำหรับประจำเดือนได้นั้น กลายเป็นผลโดยตรงจากวิกฤตการณ์ด้านมนุษยธรรมในวงกว้างที่ส่งผลกระทบต่อเมียนมา
การจำกัดสินค้าจำเป็น รวมไปถึงผลิตภัณฑ์ที่เกี่ยวข้องกับสุขอนามัยของผู้หญิง กลายเป็นอีกหนึ่งอุปสรรคสำหรับผู้หญิงที่ดิ้นรนต่อความยากจน พลัดถิ่นฐาน ความขัดแย้ง และการสูญเสียวิถีชีวิต องค์กรด้านมนุษยธรรมและผู้บริจาคควรที่จะตระหนักไว้ว่าสิ่งของจำเป็นสำหรับสุขอนามัยประจำเดือนเป็นสิ่งจำเป็นในด้านมนุษยธรรม และควรตรวจสอบให้แน่ใจว่าผู้หญิงและเด็กหญิงสามารถเข้าถึงสิ่งของเหล่านี้ได้อย่างปลอดภัย สม่ำเสมอ และปราศจากอุปสรรคใด ๆ
ผู้หญิงที่ได้รับผลกระทบหลายคนเล่าประสบการณ์ของตนไว้ว่า วิกฤตตอนนี้ไม่ใช่แค่ปัญหาด้านเศรษฐกิจ แต่ยังเป็นเรื่องของสุขภาพ ศักดิ์ศรี ความเท่าเทียมทางเพศ และสิทธิมนุษยชน การรับประกันว่าประชาชนจะสามารถเข้าถึงผลิตภัณฑ์สุขอนามัยสำหรับประจำเดือนได้อย่างต่อเนื่อง จึงควรได้รับพิจารณาว่าเป็นสิทธิขั้นพื้นฐานที่สำคัญของการให้ความช่วยเหลือด้านมนุษยธรรมในเมียนมา
สุขอนามัยประจำเดือนคือความจำเป็นทางมนุษยธรรม
ผลิตภัณฑ์สุขอนามัยสำหรับประจำเดือนมักถูกมองข้ามในการช่วยเหลือ ทั้งที่ผลิตภัณฑ์เหล่านี้สำคัญต่อศักดิ์ศรี สุขภาพ และสุขภาวะของผู้หญิงและเด็กหญิง จากการที่ไม่สามารถเข้าถึงผลิตภัณฑ์ที่เกี่ยวกับประจำเดือนได้อย่างปลอดภัย ผู้หญิงและผู้ที่มีประจำเดือนต้องเผชิญกับความเสี่ยงทางสุขภาพ ความเครียด การอพยพ และอุปสรรคในการเข้าถึงการศึกษา การทำงาน หรือวิถีชีวิตชุมชน
วิกฤตที่กำลังเกิดขึ้นในเมียนมาแสดงภาพให้เห็นว่าสุขภาวะทางประจำเดือนไม่ได้เป็นแค่เรื่องส่วนตัว แต่เป็นความห่วงใยในระดับมนุษยธรรม ความมั่นคงทางด้านการเงิน การพลัดถิ่นฐาน ความขัดแย้ง และการจำกัดการเข้าถึงของนำเข้า สิ่งเหล่านี้ก่อให้เกิดอุปสรรคต่อผู้หญิงและผู้ที่มีประจำเดือนในการจัดการประจำเดือนของตนอย่างมีศักดิ์ศรีและปลอดภัย
ความต้องการเร่งด่วนและข้อแนะนำ
ผู้หญิงและเด็กหญิงทั่วเมียนมาต้องการ
- การเข้าถึงผ้าอนามัยและผลิตภัณฑ์สุขอนามัยสำหรับประจำเดือนในราคาที่เหมาะสมและสม่ำเสมอ
- การแจกจ่ายชุดอุปกรณ์สุขอนามัยสำหรับประจำเดือนในพื้นที่ที่ได้รับผลกระทบจากความขัดแย้งและพื้นที่ผู้พลัดถิ่น
- การเข้าถึงข้อมูลที่เกี่ยวข้องกับอนามัยเจริญพันธุ์และสุขภาวะประจำเดือน
- ปรับปรุงสิ่งอำนวยความสะดวกด้านน้ำ สุขอนามัย และสุขลักษณะ (WASH คือ Water, Sanitation, and Hygiene ) ในพื้นที่ผู้พลัดถิ่น
- การดูแลสุขภาพจิตและจิตสังคม (การปฏิสัมพันธ์ระหว่างบุคคลและสังคม)โดยรวม สำหรับผู้หญิงและผู้ที่มีประจำเดือนที่เคยประสบกับความเครียดที่เกี่ยวข้องกับปัญหาของอนามัยเจริญพันธุ์
- เพิ่มความช่วยเหลือด้านมนุษยธรรมโดยเฉพาะอย่างยิ่งด้านสุขภาพประจำเดือนและศักดิ์ศรีความเป็นมนุษย์
ถึงแม้วิกฤตด้านมนุษยธรรมในเมียนมาจะยังคงดำเนินต่อไป แต่การสนับสนุนเรื่องประจำเดือนต้องได้รับการตระหนักรู้ว่าเป็นหนึ่งในองค์ประกอบสำคัญในการรับมือกับเหตุฉุกเฉิน เสียงของผู้หญิงทั่วประเทศสะท้อนให้เห็นถึงความจริงที่มักถูกมองข้าม ไม่ว่าจะเป็นเรื่องการจัดการกับประจำเดือนที่กลายเป็นเรื่องยาก มีค่าใช้จ่ายสูง และไม่ปลอดภัยต่อผู้หญิง เด็ก ผู้มีประจำเดือนจำนวนนับหมื่น ที่ต้องกลายมาเป็นคนที่ใช้ชีวิตท่ามกลางพื้นที่ทางความขัดแย้งและความไม่มั่นคงทางการเมือง
การสนับสนุนสิทธิประจำเดือนจึงไม่ใช่แค่การจัดหาผ้าอนามัยให้ แต่มันคือเรื่องของการปกป้องศักดิ์ศรี สุขภาพ และสิทธิมนุษยชนระดับพื้นฐาน
บทความโดย Jessica
ภาพประกอบโดย แวววิศาข์ ณ สงขลา
แปลโดย พัชราคำ นพเคราะห์
บรรณาธิการ รวงทัพพ์ แก้วแกมจันทร์